Trong khuôn khổ Chương trình SMART-C Women do Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) phối hợp với Hàn Quốc triển khai, Việt Nam được lựa chọn là quốc gia thí điểm trong khu vực châu Á để xây dựng Kế hoạch ngành về trao quyền cho phụ nữ trong lĩnh vực hàng hải, gắn với chuyển đổi số và giảm phát thải. Kế hoạch nhằm góp phần nâng cao năng lực, sự tham gia và vai trò của phụ nữ trong quá trình hiện đại hóa và phát triển bền vững ngành hàng hải Việt Nam.
Gắn bình đẳng giới với chuyển đổi số và phát triển hàng hải xanh
Ngành hàng hải Việt Nam đang đứng trước quá trình chuyển đổi mạnh mẽ với sự phát triển của các hệ thống hàng hải thông minh, cảng xanh, số hóa hoạt động vận tải và logistics, cũng như các giải pháp giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm cơ hội tham gia bình đẳng của phụ nữ được xác định là một yếu tố quan trọng nhằm xây dựng lực lượng lao động hàng hải có khả năng thích ứng, đổi mới và đáp ứng yêu cầu của tương lai.
Kết quả nghiên cứu của SMART-C Women cho thấy cần có cách tiếp cận tích hợp giữa bình đẳng giới, chuyển đổi số và giảm phát thải. Ba nội dung này được đề xuất trở thành ba trụ cột của Kế hoạch ngành, tương ứng với các khía cạnh xã hội, kinh tế và môi trường của quá trình phát triển bền vững ngành hàng hải.
Trong đó, bình đẳng giới không được xem là một nội dung tách biệt mà được lồng ghép xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số và giảm phát thải của ngành. Kế hoạch đề xuất thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ thông tin, an ninh mạng, vận hành và quản lý hàng hải; đồng thời tăng cường cơ hội đào tạo, phát triển nghề nghiệp và đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo.
Tập trung phát triển nguồn nhân lực và năng lực số, xanh
Một trong những định hướng trọng tâm của Kế hoạch là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các giải pháp được đề xuất bao gồm hiện đại hóa chương trình đào tạo hàng hải, tăng cường đào tạo và đào tạo lại các kỹ năng số và kỹ năng xanh, đồng thời có các chương trình đào tạo, học bổng, cố vấn và phát triển năng lực lãnh đạo dành cho phụ nữ.
Đối với phụ nữ trong ngành hàng hải, Kế hoạch đề xuất mở rộng cơ hội tiếp cận đào tạo và phát triển nghề nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, công nghệ xanh và các vị trí kỹ thuật, quản lý. Bên cạnh đó, các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp được định hướng tăng cường chính sách nhân sự có trách nhiệm về giới, bảo đảm cơ hội bình đẳng và xây dựng môi trường làm việc phù hợp với người lao động nữ.
Thúc đẩy chuyển đổi số và giảm phát thải trong ngành hàng hải
Về chuyển đổi số, Kế hoạch định hướng tiếp tục phát triển các hệ thống cảng thông minh, nền tảng dữ liệu hàng hải, hệ thống VTS, Cơ chế một cửa hàng hải và các hệ thống số có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu. Việc nâng cao khả năng tương tác giữa các hệ thống, quản trị dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng được xác định là những yêu cầu quan trọng trong quá trình số hóa ngành hàng hải.
Về giảm phát thải, Kế hoạch đề xuất thúc đẩy phát triển cảng xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, điện hóa thiết bị cảng, cung cấp điện bờ và từng bước chuẩn bị cho việc sử dụng các nhiên liệu thay thế và nhiên liệu phát thải thấp hoặc bằng không. Đồng thời, các cơ chế tài chính như tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hợp tác công – tư và nguồn vốn quốc tế được đề xuất nhằm hỗ trợ quá trình đầu tư chuyển đổi.
Hướng tới ngành hàng hải hiện đại, xanh và bao trùm
Tại Kế hoạch, các chuyên gia IMO và WMU đề xuất một cơ chế phối hợp liên ngành do Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam làm đầu mối, kết hợp hoàn thiện chính sách, phát triển nguồn nhân lực, đầu tư cơ sở hạ tầng và tăng cường các cơ chế tài chính cho chuyển đổi số và giảm phát thải. Hệ thống theo dõi, đánh giá cũng được đề xuất nhằm giám sát các kết quả về số hóa, giảm phát thải và bình đẳng giới trong ngành hàng hải.
Các nhóm chỉ số được đề xuất bao gồm mức độ số hóa và kết nối của cảng, sử dụng năng lượng sạch và giảm phát thải khí nhà kính, tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động và giữ vị trí lãnh đạo, số lượng nữ học viên trong các chương trình đào tạo hàng hải, cũng như việc áp dụng các chính sách nhân sự về bình đẳng giới và phòng, chống quấy rối tại nơi làm việc.
Trong thời gian tới, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam sẽ phối hợp cùng các đối tác quốc tế và các đơn vị có liên quan triển khai Kế hoạch hành động, trong đó bao gồm: tổ chức các chương trình học bổng, đào tạo kỹ năng lãnh đạo, nâng cao năng lực chuyển đổi số và chuyển đổi xanh dành riêng cho nữ cán bộ, nhân viên, chuyên gia ngành hàng hải.
Đường link tải Kế hoạch tại đây.
